Εισαγωγή

Οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα της πληροφορικής έφεραν ως αποτέλεσμα τη συνεχώς διευρυνόμενη χρήση των υπολογιστών σε όλους τους τομείς εφαρμογών. Σε μια κοινωνία που χρησιμοποιεί τους υπολογιστές σε όλα τα πεδία της, γίνεται προφανής η αναγκαιότητα της εξοικείωσης των μελών της με το αντικείμενο αυτό. Επιπλέον, ένας τομέας εφαρμογής της πληροφορικής είναι και η ίδια η εκπαίδευση. Ερχόμαστε έτσι αντιμέτωποι με το θέμα της διδασκαλίας/μάθησης με χρήση υπολογιστικών μέσων, αλλά και της διδασκαλίας/μάθησης των ίδιων των μέσων αυτών (η πληροφορική ως αντικείμενο αλλά και ως μέσο μάθησης).

Η σχεδίαση εκπαιδευτικών συστημάτων είναι μια αρκετά σύνθετη και πολύπλευρη διαδικασία. Εκτός από τους καθαρά τεχνολογικούς παράγοντες που την επηρεάζουν (όπως το διαθέσιμο hardware, η τεχνολογία software κ.λπ.), πρέπει να επισημάνουμε και την εξάρτησή της από το ίδιο το γνωστικό περιεχόμενο του συστήματος και από τους σκοπούς που αυτό εξυπηρετεί. Παράγοντες ο ρόλος των οποίων ανακλάται στη σχεδιαζόμενη διεπιφάνεια χρήσης.

Θα προσπαθήσουμε να δώσουμε εδώ τα κύρια σημεία που χρήζουν προσοχής από το σχεδιαστή και που εξαρτώνται κάθε φορά από το περιεχόμενο, το σκοπό και την ομάδα χρηστών στην οποία απευθύνεται (target group). Θα ασχοληθούμε κυρίως με τις πτυχές της επικοινωνίας του χρήστη/μαθητή με το εκπαιδευτικό σύστημα και θα εστιάσουμε σε ζητήμα τα που αφορούν στη σχεδίαση της αντίστοιχης διεπιφάνειας χρήσης και που εξασφαλίζουν αποτελεσματική μάθηση στις αντίστοιχες γνωστικές περιοχές και επιφέρουν θετικές αλλαγές στους μαθητές που κάνουν χρήση των υπολογιστικών εκπαιδευτικών συστημάτων.

Πριν ξεκινήσουμε να βλέπουμε τις ιδιαιτερότητες κάθε ομάδας, θα δούμε μερικά στοιχεία από τη θεωρία της γνωστικής επιστήμης. Στοιχεία που πρέπει πάντα να έχουμε υπ’οψη κατά την προσπάθεια μεταβίβασης γνώσης, είτε αυτή γίνεται με χρήση υπολογιστικών μέσων είτε όχι. Στη συνέχεια θα εξετάσουμε μερικά από τα κυριότερα ζητήματα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε εν γένει, κατά τη σχεδίαση διεπιφανειών χρήσης. Γενικές αρχές δηλαδή και κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται κατά τη σχεδίαση περιβαλλόντων επικοινωνίας. Το επόμενο βήμα θα είναι να δούμε τις διαφορετικές κατηγορίες των υποψήφιων μαθητών προσπαθώντας ταυτόχρονα να κάνουμε μια «ανάθεση» των διαθέσιμων χρησιμοποιούμενων τεχνικών και μέσων σχεδίασης και κατασκευής εκπαιδευτικού λογισμικού ανά ομάδα. Τέλος, σημαντικό είναι να εντοπίσουμε και το σημείο ένταξης του δασκάλου στη νέα τάξη, τις προϋποθέσεις διατήρησης του ρόλου του ως «οδηγού» και τη δική του εξοικείωση με τα νέα συστήματα.