(3) Διαχείρηση Tάξης :

Σε αυτήν την ενότητα της εργασίας μας, θα ασχοληθούμε με την ανάλυση των κριτηρίων αξιολόγησης μιας multimedia εκπαιδευτικής εφαρμογής, από την πλευρά του πως αυτή θα πρέπει να χρησιμοποιείται από την τάξη και γενικότερα τα θέματα που αφορούν στον σχεδιασμό της διαχείρησης της τάξης. Θα αναφερθούμε σε θέματα, όπως ποιές αναλύσεις θα πρέπει να γίνουν στα λογισμικά πακέτα του χώρου, για το πως θα πρέπει να πραγματοποείται η αλληλεπίδραση των διδασκόμενων και των διαδασκόντων με το πρόγραμμα και ποιούς ρόλους θα έχει ο καθένας στην διεργασία αυτή. Ο λόγος που επιβάλλει μια τέτοια ανάλυση, είναι προκειμένου ο κριτής τέτοιων εφαρμογών να αντιληφθεί το αν τελικά το υπό εξέταση προϊόν καλύπτει τις γνωστ ικές επιδιώξεις που ο διδάσκων επιχειρεί να επιτύχει με την εισαγωγή του ως τμήμα της εκπαιδευτικής διαδικασίας του μαθήματός του.

Αρχικά λοιπόν, θα πρέπει να ξεκαθαριστεί το αν το πακέτο πετυχαίνει καλύτερα τους σκοπούς του στην εκμάθηση του γνωστικού αντικειμένου του μαθήματος, όταν χρησιμοποιείται από μεμονομένα άτομα ή από group μαθητών. Όταν η εκπαίδευση στο συγκεκριμένο θέμα, προσπαθεί να καλλιεργήσει ικανότητες στους διδασκόμενους, όπως η συλλογικότητα, η συνεργασία, ιεράρχηση εργασιών κτλ, τότε προφανώς οι κατασκευαστές του π ακέτου θα πρέπει να προτείνουν την χρήση της εκπαιδευτικής εφαρμογής, από ομάδες μαθητών και όχι από μεμονωμένα πρόσωπα. Αντιθέτως, όταν ο σκοπός της εφαρμογής , είναι η μετάδοση συγκεκριμένων δεξιοτήτων/ικανοτήτων οι εκμάθηση των οποίων εξαρτάται από την προσωπική αντίληψη / προσπάθεια του κάθε ατόμου, τότε θα προτείνεται κάθε διδασκόμενος να χρησιμοποιεί την εφαρμογή στον δικό του σταθμό εργασίας, βασιζόμενος στις δικές του δυνατότητες και γνώσεις. Όπως είναι φυσικό, με τον παραπάνω διαχωρισμό, θα μπορέσει και ο διδάσκων να οργανώσει καλύτερα τις ώρες/τάξεις όπου θα λαμβάνει χώρα η εκπαιδευτική διαδικασία με την χρήση της εφαρμογής, ενώ παράλληλα θα είναι σε θέση να γνωρίζει επακριβώς τις ανάγκες σε εξοπλισμό (υπολογιστές) που χρειάζονται για την σωστή και απρόσκοπτη πραγματοποίηση του ζητούμενου εκπαιδευτικού σκοπού.

Στην περίπτωση που τελικά το άτομο που αξιολογεί την συγκεκριμένη εφαρμογή, καταλλήξει στο συμπέρασμα ότι αυτή ανταπεξέρχεται στις διδακτικές ανάγκες του θέ ματος για το οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί, πρέπει να προχωρήσει στον καθορισμό του τρόπου εργασίας τον οποίον θα υιοθετήσουν οι χρήστες του. Ο καθορισμός αυτός, θα επιχειρήσει να βρεί τον καλύτερο τρόπο αξιοποίησης του πακέτου προκειμένου να εξυπηρετηθούν όσο το δυνατόν καλύτερα οι εκπαιδευτικοί σκοποί του διδάσκοντος. Θα πρέπει επομένως να καθοριστεί αν τα μέλη που θα συμμετάσχουν στο μάθημα αυτό, θα δουλέψουν με γνώμονα την μεταξύ τους συνεργασία ή με τον μεταξύ τους συναγωνισμό. Κάθε μια εκ των δύο προσεγγίσεων έχει τα θετικά και τα αρνητικά της σημεία , τα οποία όμως έχουν άμεση εξάρτηση από την φύση του γνωστικού περιεχομένου του αντικειμένου που μέλει να χρησιμοποιήσει την multimedia αυτή εφαρμογή για την επίτευξη των στόχων της Συνεπώς , όταν ο εκπαιδευτικός σκοπός έχει να κάνει με πχ. την ολοκλήρωση ενός κοινού έργου (όπως η συγκρότηση μιας έκθεσης πάνω σε ένα ευρή θέμα που απαιτεί το όλο έργο να διαχωριστεί σε υποτμήματα, έχοντας μια ομάδα ή ένα άτομο να αναλαμβάνει την δόμηση ενός εξ’αυτών), τότε η χρήση της εφαρμογής θα γίνει δίνοντας έμφαση στην συνεργασία, με την έννοια ότι η κάθε ομάδα/άτομο θα ενημερώνει τις άλλες/άλλους στην περίπτωση που μέσα από το πρόγραμμα “ αντλήσει” μια πληροφορία που αφορά το αντικείμενο έρευνας μιας/ενός εξ’αυτών. Στην περίπτωση αυτή δηλαδή, η εκπαιδευτική εφαρμογή θα χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για την επίτευξη ενός κοινού στόχου, η εκπλήρωση του οποίου προϋποθέτει ολοκλήρωση και καλή επί δοση της εργασίας όλων των διδασκομένων. Αντιθέτως όταν τα αποτελέσματα της εκπαίδευσης αλλοιώνονται στην περίπτωση συνεργασίας μεταξύ των εκπαιδευομένων κατά την χρήση της εφαρμογής, τότε ο κριτής της εφαρμογής θα αποφανθεί ότι η εκμετάλευσή της θα πρέπει να γίνει ανταγωνιστικά.

Έχοντας πλέον καταλλήξει στον τρόπο χρήσης του εκπαιδευτικού πακέτου, το άτομο που διεξάγει την αξιολόγησή του , καθορίζει την προετοιμασία που θα πρέπ ει να κάνει ο διδάσκων , προτού το εισαγάγει στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η προετοιμασία αυτή είναι αναγκαία ούτως ώστε ο εκπαιδευτής , να έχει τα κατάλληλα εφόδια για να εξηγήσει στους εκπαιδευόμενους τόσο τον τρόπο χρήσης της εφαρμογής , όσο και να καθ ορίσει επακριβώς τον σκοπό και τον ρόλο που αυτή θα διαδραματίσει στην όλη διαδικασία εκμάθησης του γνωστικού αντικειμένου της τάξης. Επίσης στην κατηγορία αυτή , ανήκει και η αναζήτηση/εξασφάλιση εκ μέρους του διδάσκοντος του υλικοτεχνικού εξοπλισμού (ηλεκτρονικοί υπολογιστές, αίθουσα, πίνακας, projector κτλ) με τον οποίον θα πραγματοποιηθεί η διδασκαλία του μαθήματος. Τέλος θα πρέπει να προετοιμάσει το έντυπο υλικό (σημειώσεις, διαφάνειες, εκτυπώσεις παραδειγμάτων , κατασκευή αντιγράφων του εγχειρηδίου βοήθειας του εκπαιδευτικού πακέτου) που θεωρεί απαραίτητο για την σωστή διενέργεια της διδασκαλίας με την χρήση του εκπαιδευτικού λογισμικού , και να προχωρήσει στην εγκατάσταση/δόμηση των μηχανημάτων που θα χρησιμοπ οιηθούν ως πλατφόρμα εκτέλεσής του (εισαγωγή τυχόν απαραίτητων καρτών επέκτασης και λοιπών περιφερειακών, εγκτάσταση του επιλεγμένου πακέτου στους υπολογιστές κτλ) . Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η εσκε μένη παράλειψη μιας ολοκληρωμένης προετοιμασίας από πλευράς διδάσκοντος , θα έχει ως αποτέλεσμα την μερική ή και πολύ συχνά ολοκληρωτική αποτυχία των διδακτικών σκοπών του μαθήματος, τουλάχιστον στο μέρος εκείνο που θα κάλυπτε η χρήση του multimedia εκπαιδευτικού πακέτου.

Επιπλέον η προετοιμασία που θα πραγματοποιήσει ο διδάσκων, θα τον βοηθήσει να αντιληφθεί/σχεδιάσει, ποιος θα πρέπει να είναι ο δικός του ρόλος κατά την διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όσον αφορά το τμήμα που θα αναλάβει η επιλεγμένη εφαρμογή. Στο σημείο αυτό λοιπόν , ο εκπαιδευτής θα επιλέξει τον τρόπο συμμετοχής/συμβολής του κατά την χρήση του λογισμικού πακέτου. Η παρουσία του θα είναι απλώς σ υμβουλευτική, ή θα παρεμβαίνει ενεργά βοηθώντας του διδασκόμενους όταν αυτοί βρεθούν μπροστά σε κάποιο πρόβλημα; Οποιοσδήποτε και αν είναι ο ρόλος που θα επιλέξει, θα πρέπει να αρμόζει στον εκπαιδευτικό σκοπό που επιχειρεί να επιτύχει . Κατα αυτόν τον τρό πο αν ενδιαφέρεται κυρίως για εκμάθηση του γνωστικού περιεχομένου του αντικειμένου διδασκαλίας (πχ. εκμάθηση της προφοράς λέξεων μιας ξένης γλώσσας) θα συμμετάσχει ενεργά προκειμένου να δώσει στους μαθητές του την δυνατότητα να εκλάβουν την πληροφορία που αυτός θέλει , απεγκλωβίζοντάς τους από ορισμένα λειτουργικά προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν κατά την χρήση του πακέτου (πχ. ποιό πλήκτρο θα πρέπει να πατήσουν για να τους επιστρέψει το σύστημα την σωστή ορθογραφία μιας λέξης). Αντιθέτως , αν ο σκοπός του είναι η μετάδοση του τρόπου με τον οποίον πραγματοποιούνται οι λειτουργίες του προγράμματος (π.χ. σε μια εφαρμογή που επιχειρεί να καλλιεργήσει σε μικρά παιδιά την παρατηρητικότητα και την καλύτεση αντίληψη του περιβάλ λοντός τους), θα πρέπει να επιλέξει έναν ρόλο περισσότερο παθητικό/συμβουλευτικό, προκειμένου να αφήσει τον διδασκόμενο να πειραματιστεί και να εξαγάγει μόνος του τα δεδομένα/ερεθίσματα που του προσφέρει η multimedia εφαρμογή.

Η εισαγωγή όμως ενός τέτοιου εκπαιδευτικού πακέτου, δεν μπορεί να γίνει χωρίς να ληφθεί κάποια πρόνοια για την αρμονική ενσωμάτωσή της με τις άλλες μεθ όδους που ο διδάσκων χρησιμοποιεί για τους σκοπούς του μαθήματός του. Έτσι, απαιτείται η εκ μέρους του προσπάθεια να διαμορφώσει τις υπόλοιπες διδακτικές μεθόδους που ακολουθεί, σε ένα τέτοιο μοντέλο/στύλ που θα επιτρέψει την αποδοτική χρήση του λογισμικο ύ που έχει επιλέξει. Η αδυναμία ή η αμέλεια από την πλευρά του , να συγχωνεύσει αυτές τις ετερόκλητες μεθόδους σε μια συνεπή,ολοκληρωμένη μορφή, θα έχει ως αποτέλεσμα να οδηγήσει τους διδασκόμενους στο συμπέρασμα ότι η χρήση του προγράμματος στερείται σπο υδαιότητας και συνεπώς δεν αξίζει την προσοχή τους. Επομένως, ο εκπαιδευτής, θα πρέπει κατά την διάρκεια των διαλέξεών του, να κάνει συχνές αναφορές στο πρόγραμμα και την σχέση του με το θέμα που αποτελεί το αντικείμενο διδαχής την συγκεκριμένη στιγμή. Με αυτόν τον τρόπο θα κεντρίζει το ενδιαφέρον των μαθητών του , οι οποίοι πλέον θα βλέπουν στην εφαρμογή την πρακτική αξία όσων διδάσκονται στην θεωρεία. Παραδείγματος χάριν, σε μια αίθουσα μηχανικής φυσικής , ο διδάσκων θα μπορεί κατά την παράδοση της θεωρ είας , να δείχνει είτε με την χρήση διαφανειών είτε απευθείας από την εφαρμογή με την χρήση ενός data display , παραδείγματα όπου στο multimedia πακέτο απεικονίζεται η χρήση των θεωρητικών αρχών της φυσικής στο περιβάλλ ον του προγράμματος επειδυκνείοντας την πρακτική αξιά/μορφή τους.

Συχνά όμως, προκειμένου ο διδάσκων να είναι σε θέση να ενσωματώσει αρμονικά το επιλεχθέν multimedia εκπαιδευτικό πακέτο στην συνολική μέθοδο διδασκαλίας που ακολουθεί, χρειάζεται εκτός της κατάλληλης διαμόρφωσης των υπολοίπων διδακτικών εργαλείων που χρησιμοποιήσει , να επέμβει και να παραμετροποιήσει το ίδιο το πρόγραμμα σύμφωνα με τις δικές του απαιτήσεις/προτιμήσεις. Παρόλα αυτά, ελάχιστα είναι τα εκπα ιδευτικά πακέτα που επιτρέπουν μια τέτοια επέμβαση εκ μέρους των χρηστών τους , και συνεπώς τις περισσότερες φορές θα χρειαστεί να αλλαχθούν οι υπόλοιπες μέθοδοι διδασκαλίας για να εναρμονιστούν με αυτά και όχι το αντίθετο. Υπάρχουν βέβαια και ορισμένα τέ τοια πακέτα λογισμικού που δέχονται παραμετροποίηση , αλλά τις περισσότερες φορές πρόκειται για εξαιρετικά πολύπλοκα προγράμματα που απαιτούν ιδιαίτερες γνώσεις από τα άτομα που θα θελήσουν να τα μορφοποιήσουν σύμφωνα με τις προσωπικές τους ανάγκες.Γνώσει ς που προφανώς δεν δύναται να έχει ο ίδιος ο διδάσκοντας , αλλά απαιτεί την ύπαρξη εξειδικευμένου προσωπικού που θα αναλάβει αυτό το έργο.

Από την άλλη πλευρά, η εισαγωγή ενός τέτοιου εκπαιδευτικού πακέτου στην διδασκαλία ενός θεματικού αντικειμένου, όσο παραμετροποιήσιμο και αν αυτό είν αι , προκειμένου να ταιριάζει στο γνωστικό περιεχόμενο του αντικειμένου που καλέιται να καλύψει, δεν δύναται να αντικαταστήσει όλες τις υπόλοιπες “παραδοσιακές” μεθόδους διδασκαλίας που χρησιμοποιόντουσαν. Αντιθέτως σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρε ιαστεί η εισαγωγή ορισμένων άλλων νέων ,πλήν της χρήσης των υπολογιστών – τρόπων διδασκαλίας που θα συμπληρώνουν την χρήση αυτών.Ο διδάσκων , μπορεί να αποφασίσει την διεξαγωγή/εισαγωγή τέτοιων δραστηριοτήτων/μεθόδων , στην περίπτωση που θεωρήσει ότι με τ ην χρήση αυτών θα εξυπηρετηθεί καλύτερα ο εκπαιδευτικός σκοπός του μαθήματος, σε συνδιασμό με την χρήση του επιλεγμένου εκπαιδευτικού πακέτου. Για παράδειγμα, ας αναφέρουμε την περίπτωση όπου σε μια τάξη που διδάσκει την διακόσμηση εσωτερικών χώρων , έχει εισαχθεί η χρήση ενός πακέτου που επιτρέπει τον σχεδιασμό των χώρων ενός οικήματος , την επίπλωσή του και στην συνέχεια παρέχει την δυνατότητα της εικονικής περιήγησης στο εσωτερικό του φανταστικού χώρου που δομήθηκε. Στην περίπτωση αυτή, ο διδάσκοντας θ α μπορούσε να εισαγάγει προγραμματισμένες επισκέψεις σε γραφεία διακοσμητών που χρησιμοποιούν στην δουλειά τους παρόμοια πακέτα λογισμικού , ούτως ώστε να φέρει μεν τους μαθητές του σε επαφή με τον χώρο που μέλει να γίνει το δικό τους περιβάλλον εργασίας, ενισχύοντας επιπλέον δε την πεποίθησή τους ότι η χρήση ενός τέτοιου συστήματος είναι όντως σημαντική, καθώς θα ακούσουν από το στόμα των ειδικών την βοήθεια που τους προσφέρει. Έτσι το ενδιαφέρον των διδασκομένων θα αυξηθεί σε μεγάλο βαθμό, καθώς θα κατα ννοήσουν ότι όσα μαθαίνουν με την χρήση του εν λόγω πακέτου έχουν πρακτική αξία.

Ένα άλλο σημείο το οποίο θα πρέπει να προσεχθεί κατά τον σχεδιασμό της διαχείρησης της τάξης, είναι το αν ο διδασκόμενος θα έχει την δυνατότητα να αποθ ηκεύει την πρόοδο / εργασία που έχει κάνει χρησιμοποιώντας την εκπαιδευτική εφαρμογή. Πράγματι , στην περίπτωση που η εργασία την οποία θα πραγματοποιεί η τάξη με την βοήθεια της εφαρμογής, είναι πολύπλοκη και απαιτεί πολύ χρόνο για την περάττωσή της , ο διδάσκων θα πρέπει να εξετάσει αν υποστηρίζεται μια τέτοια διεργασία από το πρόγραμμα. Αν κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό, θα πρέπει να αναδιοργανώσει το αρχικό σύστημα/μέθοδο που θα ακολουθούσε , ούτως ώστε οι εκπαιδευτικές ενότητες που κάνουν χρήση του Mul timedia πακέτου να είναι αυτοτελής και έτσι να μην απαιτείται το “σώσιμο” της εργασίας . Στην περίπτωση δε που αυτή η αναθεώρηση του μοντέλου εκμάθησης που θα ακολουθούσε ο εκπαιδευτής, δεν δύναται να επιτυγχανθεί ή να εναρμονιστεί με τους εκπαιδευτικούς σκοπούς του μαθήματος, τότε αυτός θα πρέπει να αναζητήσει ένα άλλο εκπαιδευτικό πακέτο που θα του καλύπτει αυτήν την βασική απαίτηση.

Κλείνοντας αυτήν την ενότητα, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι άλλο βασικό κριτήριο (ίσως το πιο ουσιαστικό) που θα καθορίσει ριζικά το όλο εκπαιδευτικό μοντέλο που θα υιοθετηθεί κατά την χρήση ενός multimedia πακέτου λογισμικού, είναι η ικανότητα του τελευταίου να κρατήσει σε υψηλά επίπεδα το ενδιαφέρον των διδασκομένων προς αυτό. Δεν αρκεί δηλαδή το υπό εξέταση πρόγραμμα απλώς να καλύπτει τις διδακτικές ανάγκες του μαθήματος στο οποίο θα χρησιμοποιηθεί, αλλά κυρίως , θα πρέπει να έχει τα κατάλληλα στοιχεία που θα κεντρίσουν το ενδιαφέρον των μαθητών , επιτυγχάνοντας έτσι καλύτερο τελικό αποτέλεσμα. Είναι βέβαια γεγονός, ότι σ το αρχικό στάδιο της εισαγωγής μιας τέτοιας εφαρμογής στην εκαπιδευτική διαδικασία ενός γνωστικού αντικειμένου, οι διδασκόμενοι θα ανταποκριθούν με μεγάλο ενθουσιασμό. Η εφαρμογή που θα επιλεχθεί , δεν θα πρέπει να έχει ως σκοπό να κρατήσει αμείωτο τον εν θουσιασμό αυτόν που προκαλλείται από την αλλαγή στο παραδισιακό σύστημα διδασκαλίας (κάτι τέτοιο μόνο ως ουτοπία και πρακτικά αδύνατο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί), αλλά τουλάχιστον να ωθήσει τα μέλη της τάξης στην επεξ εργασία , εκμάθηση και εξερεύνησή του. Μόνο σε αυτήν την περίπτωση , η εισαγωγή ενός τέτοιου πακέτου θα μπορέσει να εξυπηρετήσει τους μαθησιακούς σκοπούς, τους οποίους προοριζόταν να διδάξει/αναλύσει. Διαφορετικά , κινδ υνεύει μετά το πέρασμα του αρχικού ενθουσιασμού , να στερηθεί της προσοχής που απαιτεί εκ μέρους των διδασκομένων , προκειμένου να επιτύχει στον σκοπό του.

Στοιχείο που θα συντείνει στην διατήρηση του ενδιαφέροντος εκ μέρους των μαθητών μιας τάξης, είναι αν ο διδάσκων τους παρέχει την δυνατότητα της χρήσης του συστήματος και εκτός των προγραμματισμένων ωρών διδασκαλίας. Έτσι θα μπορούσε ο κάθε διδασκόμενος να εξασκείται και να εξερευνά το πακέτο είτε στον προσωπικό του υπολογιστή , είτε στα συστήματα που του παρέχει ο εκπαιδευτικός οργανισμός που πραγματοποιε ί. Στην συνέχεια θα μπορούσε να χρησιμοποήσει τις γνώσεις που αποκόμισε κατά την κανονική λειτουργία της τάξης, επιτυγχάνοντας καλύτερες επιδόσεις.Όπως αντιλαμβάνεται κανείς, μια τέτοια κίνηση εκ μέρους του διδάσκοντος θα ωθούσε τους μαθητές στην εκμάθησ η του πακέτου, χωρίς βέβαια να τους υποχρεώνει να κάνουν κάτι τέτοιο στην περίπτωση που δεν το επιθυμούσαν. Για αυτό τον λόγο, δεν θα πρέπει να στηρίξει τον σχεδιασμό της διαχείρησης της τάξης του στις τυχόν εμπειρίες που θα αποκτήσουν ορισμένοι εκ των διδασκομένων από την προσωπική τους ενασχόληση με την εφαρμογή, αλλά να σχεδιάσει το μοντέλο διδασκαλίας, θεωρώντας ότι όλοι έρχονται σε επαφή με το σύστημα στις κανονικά προγραμματισμένες ώρες. Διαφορετικά δεν θα είναι αντικειμενικός στην κρίση του και στο τέλος της μαθητικής περιόδου, θα διαπιστώσει ότι το πακέτο που χρησιμοποίησε στην εκπαιδευτική διαδικασία ,απέτυχε στον σκοπό για τον οποίον προοριζόταν. Ουσιαστικά όμως η αποτυχία στον εκπαιδευτικό σκοπό, θα βαραίνε ι αποκλειστικά αυτόν ,που δεν έκανε τις σωστές επιλογές κατά τον σχεδιασμό της διαχείρησης της τάξης.