(2) Αρχές Υλοποίησης :

Κάθε Multimedia εφαρμογή , θα πρέπει να καθορίζει επακριβώς το “υλικό” (Hardware) που απαιτείται , για να μπορέσει να εκτελεστεί με ικανοποιητική επίδοση στα συστήματα των υποψήφιων χρηστών της. Η επίδοση που θα έχει ένα σύστημα , κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική , καθώς η πολύ αργή απόκριση που θα έχει ένα σύστημα , δύναται να απονθαρρύνει τους χρήστες της . Στην συγκεκριμένη δε περίπτωση όπου το αντικείμενο μελέτης μας είναι οι εκπαιδευτικές εφαρμογ ές ,οι οποίες χρησιμοποιούν την τεχνολογία των πολυμέσων , οι μαθητές που θα την εισαγάγουν στην εκπαίδευσή τους, και που πιθανότατα με αυτόν τον τρόπο θα έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με τον κλάδο αυτό των υπολογιστών, θα οδηγηθούν -από τις μειωμένες επιδόσεις- στην δημιουργία μιας εσφαλμένης αρνητικής αντιμετώπισης και στάσης που θα τους συνοδεύει στην υπόλοιπη ακαδημαϊκή τους καρίερα. Η εντύπωση αυτή ασυνείδητα δεν θα τους επιτρέπει να εκμεταλευτούν τις δυνατότητες που το πλούσιο αυτό μέσο εκπαίδευσ ης τους προσφέρει.

Στο σημείο αυτό λοιπόν της εργασίας μας , θα αναφέρουμε τι στοιχεία όσον αφορά το υλικό/μηχανικό τμήμα του συστήματος , απαιτείται από μια Multimedia εκπαιδευτική εφαρμογή να αναγράφει επακριβώς στο πακέτο της, για ενημέρωση του πιθ ανού αγοραστή της. Η πληροφορία αυτή , θα είναι οι ελάχιστες απαιτήσεις που ζητά η εν λόγω εφαρμογή από τα υποψήφια συστήματα στα οποία θα εγκατασταθεί. Επίσης , θα δώσουμε τα ελάχιστα πραγματικά χαρακτηριστικά του κάθε τέτοιου στοιχείου , που σήμερα έχου ν καθιερωθεί από τις περισσότερες εφαρμογές του χώρου , στον τομέα των προσωπικών υπολογιστών (Personal Computers – PC). Τέλος θα περιγράψουμε διάφορα άλλα χαρακτηριστικά που ο αναλυτής τέτοιων συστημάτων θα πρέπει να λάβει υπόψιν του, προκειμένου να προχ ωρήσει στην αγορά ενός ανταγωνιστικού και ουσιαστικά χρήσιμου προιόντος, το οποίο θα είναι σε θέση να βοηθήσει τόσο τους εκπαιδευτικούς όσο και τους εκπαιδευόμενους στο έργο τους.

Εκτός της παραπάνω γενικής πληροφορίας για το σύστημα, άλλο χαρακτηριστικό που διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο ως κριτήριο αξιολόγησης ενός τέτοιου συστήματος, και που θα πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα η ομάδα ή το άτομο που το σχεδιάζει, είναι η τεκμηρίωση – documentation – που προσφέρει. Τις δύο αυτές έννοιες, αναλύουμε στις αμέσως επόμενες παραγράφους.

(2.1) Γενικά Στοιχεία Υλοποίησης : Το πρώτο στοιχείο αυτής της κατηγορίας στο οποίο θα αναφερθούμε , είναι ο τύπος του υπολογιστή στον οποίο το εξεταζόμενο εκπαιδευτικό πρόγραμμα εκτελείται. Εδώ καθορίζεται αν η εν λόγω εφαρμογή εκτελείται σε PC , σε APPLE , SUN κτλ. Βασικός επίσης διαχωρισμός , γίνεται και από το λειτουργικό σύστημα το οποίο το πακέτο α παιτεί. Έτσι παλαιότερα τα συστήματα που κατεξοχήν “φιλοξενούσαν” τέτοια προγράμματα , ήταν αυτά της Apple. Αντιθέτως σήμερα η μεγαλύτερη παραγωγή σε multimedia εκπαιδευτικούς τίτλους παρατηρείται στους προσωπικούς υπολογιστές (PC) , ιδιαίτερα μετά την κυ κλοφορία και επικράτηση στον χώρο των υπολογιστών των Windows και ειδικότερα των Windows 95.

Επίσης, ο σχεδιαστής θα πρέπει να καθορίζει το ποσόν της μνήμης που απαιτείται από την εφαρμογή για να μπορέσει να εκτελεστεί. Γενική βέβαια διαπίστωση αποτελεί ότι το μέγεθος της απαιτούμενης μνήμης δεν είναι ανάλογο της ποιότητας μιας τέτοιας εφαρμογής, αλλά αντιθέτως –εκτός ορισμένων σπάνιων εξαιρέσεων που επιβεβαιώνουν τον κανόνα – φανερώνουν την κακή υλοπόιηση ή γενικότερα σχεδιασμό της. Η απαίτηση μεγάλης ποσότητας μνήμη, δείχνει δηλαδή, ότι δεν έγινε προσπάθεια βελτίωσης του προιόντος – optimization – πριν αυτό βγεί στην αγορά. Όταν μάλιστα το πρόγραμμα αυτό προορίζεται για κάποιον εκπαιδευτικό σκοπό, μια τέτοια απαίτηση, απευθείας αποτρέπει την αγορά του από μεγάλους εκπαιδευτικούς οργανισμούς – όπως οι διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες της χώρας μας - , λόγω του ότι το κόστος που θα πρέπει να επωμιστεί ο οργανισμός αυτός για τον εξοπλισμό των τάξεων είναι υπεράνω των επιτρεπτών ορίων. Κλείνοντας αυτήν την ενότητα, μπορούμε να πούμε ότι οι απαιτήσεις των σύγχρονων multimedia εφαρμογών, συνήθως κυμαίνονται στα 4 - 16 ΜΒ μνήμης RAM.

Εκτός αυτών, τίθεται επίσης το ζήτημα για το αν η υπό αξιολόγηση εφαρμογή, απαιτεί την ύπαρξη έγχρωμης οθόνης. Παλαιότερα , ίσως αυτό το ζήτημα να αποτελούσε βασικό παράγοντα καθορισμού του κόστους που θα έπρεπε να δαπανηθεί, προκειμένου να εξοπλιστεί κάποιος εκπαιδευτικός οργανισμός με υπολογιστές για την χρήση ενός εκπαιδευτικού πακέτου. Σήμερα όμως , οι τιμές των έγχρωμων monitor, κυμαίνεται σε τόσο χαμηλά επίπεδα που θεωρείται άσκοπη ως υπερβολική η αγορά μονόχρωμων. Αμφισβητείται δε ακόμα και το αν θα πρέπει να συνεχιστεί η παραγωγή μονόχρωμων οθονών και ήδη πολλές εταιρείες έχουν εξάγει από την γραμμή παραγωγής τους τέτοια προιόντα. Όσον αφορά δε το πρό βλημα της ακτινοβολίας και των επιπλοκών που θα είχε στην όραση του χρήστη κατά την παραμονή του μπροστά από μια έγχρωμη οθόνη, σήμερα πλέον αντιμετωπίζεται ικανοποιητικά , είτε με την χρήση τεχνολογίας χαμηλής ακτινοβο λίας (low emission technology) , είτε με την κυριαρχία ορισμένων αποδεκτών standard ποιότητας για τα monitor των ηλεκτρονικών υπολογιστών (Energy Star , CE , ISO κτλ) . Επομένως για τις σύχρονες multimedia εκαπιδευτικές εφαρμογές , συνήθως επαρκεί μια έγχ ρωμη οθόνη 14 ιντσών.

¶λλο θέμα που παίζει ρόλο στην αξιολόγηση ενός Multimedia εκπαιδευτικού πακέτου, είναι το αν αυτό απαιτεί κάποια επιπλέον περιφερειακά για την σωστή λειτουργία του. Συνήθως μια τέτοια απαίτηση αποκλείει την απόκτηση του εν λόγω προιόντος , καθώς όπως και σε διάφορες άλλες περιπτώσεις που ήδη αναφέραμε, ανεβάζει κατά πολύ το κόστος της εγκατάστασης ενός τέτοιου πακέτου. Παρόλα αυτά, στην περίπτωση που υπάρχει μι α κάποια οικονομική άνεση, η αγορά περιφερειακών, όπως εκτυπωτές, κάρτες ήχου, video κτλ, δύναται να δώσουν μια άλλη μορφή στην εκπαιδευτική διαδικασία που θα εφαρμοστεί με την χρήση του προγράμματος αυτού, ανακινώντας τόσο το ενδιαφέρον των διδασκόμενων, όσο και του διδάσκοντος , ο οποίος θα ανακαλύψει νέους , πιο περιεκτικούς τρόπους για να διαβιβάσει το γνωσιακό περιεχόμενο του μαθήματός του στους μαθητές του. Συνήθη περιφερεικά που ζητούνται από τις σύγχρονές μας εφαρμογές που κάνουν χρήση της τεχνολο γίας των πολυμέσων , είναι οι εκτυπωτές και σπανιότερα οι κάρτες ήχου, όταν πρόκειται για προγράμματα που διδάσκουν και ακουστική/προγορά κάποιου γνωσιακού αντικειμένου (π.χ προγράμματα εκμάθησης ξένων γλωσσών, multimedia λεξικά κτλ).

Βασικό ρόλο επίσης στην αξιολόγηση ενός multimedia εκπαιδευτικού προγράμματος, διαδραματίζει το κατα πόσον το άτομο που πραγματοποιεί την αξιολόγηση αυτή , γνωρίζει ή έχει στην κατοχή του παρόμοια λογισμικά πακέτα. Κατα αυτόν τον τρόπο, θα είναι σε θέση να συγκρίνει το υπό αξιολόγηση πακέτο με άλλα που διαπραγματεύονται το ίδιο ή παραπλήσιο αντικείμενο. Βέβαια κάτι τέτοιο με τα σημερινά δεδομένα δεν είναι κα τά μεγάλο βαθμό εφικτό , καθώς η παραγωγή τέτοιων προιόντων σήμερα, αυξάνεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς και είναι πρακτικά αδύνατον κάποιος να παρακολουθήσει τις κυκλοφορίες των διάφορων εφαρμογών που τον ενδιαφέρουν . Εναλλακτικά, το άτομο που κάνει την αξιολόγηση κάποιου εκπαιδευτικού λογισμικού πακέτου, μπορεί μέσω των διαφόρων εντύπων να παρακολουθεί τις νέες παραγωγές και να επιλέγει ως μέτρο σύγκρισης αυτές που ανταποκρίνονται πληρέστερα στα κριτήρια αξιολόγησης που τον ενδιαφέρουν. Όσον αφορά δε το ν ελληνικό χώρο, ο αξιολογητής που τον ενδιαφέρουν οι εγχώριες παραγωγές θα ήταν άδικο να τις συγκρίνει άμεσα με τις γνωστές παραγωγές μεγάλων ξένων εταιριών, αλλά θα πρέπει να πραγματοποιεί την αξιολόγησή τους, με γνώμονα το επίπεδο της τεχνογνωσίας που έχουν οι Έλληνες σχεδιαστές και την προσπάθεια που αυτοί καταβάλουν για να παρουσιάσουν ένα τελικό προιόν που θα είναι ανταγωνιστικό προς άλλα γνωστά δείγματα του χώρου (π.χ. ENCARTA 97, ΧΘΩΝ ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2002).

Το λειτουργικό σύστημα επίσης, είναι ένας άλλος παράγοντας που αποτελεί βασικό στοιχείο στην αξιολόγηση μιας multimedia εκπαιδευτικής εφαρμογής. Αυτό συμβαίνει ιδ ιαίτερα όταν ο ενδιαφερόμενος οργανισμός/άτομο που κάνει την αξιολόγηση ενός τέτοιου πακέτου, δεν προτίθεται να προβεί στην αλλαγή των υπολογιστών και των λειτουργικών συστημάτων τους που ήδη διαθέτει . Έτσι κατά την αξιολόγηση / επιλογή εκπαιδευτικού λογ ισμικού, θα πρέπει να φροντίσει να εξετάσει περιπτώσεις που αφορούν/εκτελούνται στο λειτουργικό σύστημα των μηχανημάτων που διαθέτει.Συνήθως τα λειτουργικά συστήματα στα οποία εκτελείται το μεγαλύτερο μέρος των Multimed ia εκπαιδευτικών εφαρμογών, είναι η σειρά System της Apple και τα Windows 95 της Microsoft.

Κλείνοντας αυτήν την υποενότητα, θα αναφερθούμε σε ένα τελευταίο κριτήριο αξιολόγησης που εκπίπτει στην κατηγορία αυτή. Πρόκειται για το αν το υπό εξέταση πρόγραμμα επι τρέπει την νόμιμη ταυτόχρονη χρήση του από διάφορα άτομα, χρησιμοποιώντας την διαδικασία δημιουργίας αντιτύπων του. Αν κάτι τέτοιο δεν επιτρέπεται από τον κατασκευαστή, θα πρέπει για τον λόγο αυτό, είτε να αγοραστούν αρκετά αντίγραφα της εφαρμογής που θα καλυπτουν τις ανάγκες του αγοραστή, είτε να προχωρήσουμε στην απόκτηση αρκετού αριθμού αδειών χρήσεώς του.Και οι δύο λύσεις αυτές , αυξάνουν το συνολικό κόστος αγοράς του πακέτου, τόσο που αρκετές φορές το καθιστούν απαγορευτικό. Παρόλα αυτά, έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια προσπάθειες ούτως ώστε να επιτρέπεται η δημιουργία αντιγράφων, στην περίπτωση που πρόκειται για προγράμματα που χρησιμοποιούνται για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

(2.2) Τεκμηρίωση Documentation : Η ύπαρξη ενός εγχειρηδίου λειτουργίας του προγράμματος που βρίσκεται υπό αξιολόγηση, αποτελεί επίσης έναν βασικό παράγοντα που διαμορφώνει την τελική άποψη του κριτή απέναντι στο προιόν. Ακόμα και αν κάποιο τέτοιο έντυπο υπάρχει, θα πρέπει να τηρεί ορισμένες βασικές προϋποθέσεις ,ούτως ώστε οι χρήστες του εκπαιδευτικού πακέτου να είναι σε θέση βασιζόμενοι σε αυτό, να επιτελέσουν τις λειτουργίες που προσφέρει. Θα πρέπει επομένως να καλύπτει τόσο την εκμάθηση των βασικών λειτουργιών που θα χρειαστεί να ξέρει ο χρήστης άμεσα για να χρησιμοποιήσει το λογισμικό , όσο και τα περισσότερο εξελιγμένα χαρακτηριστικά του, που θα χρησιμεύσουν στον χρήστη που έχει αποκτήσει κάποια εμπειρία με τον χειρισμό του πακέτου και θέλει να δεί/εκμεταλευτεί τα ανεπτυγμένα εργαλεία που τυχόν αυτό προσφέρει.

Για τον λόγο αυτόν, το εγχειρήδιο χρήσεως , θα πρέπει να είναι κατά τέτοιο τρόπο δομημένο ώστε να περιγράφει στον χρήστη αρχικά τις βασικότερες λειτουργ ίες του multimedia εκπαιδευτικού πακέτου και στην συνέχεια , “χτίζοντας” πάνω στις ήδη αποκτηθείσες γνώσεις του χρήστη , να τον εισαγάγει στα πιο εξελιγμένα χαρακτηριστικά του. Αυτό που συνήθως συμβαίνει με το σύνολο των σημερινών multimedia εκπαιδευτικών πακέτων, που έχουν κάποιον εξελιγμένο βαθμό πολυπλοκότητας ,είναι ότι ως εγχειρήδιο βοήθειας/λειτουργίας, δίνουν έναν οδηγό που περιγράφει περιληπτικά τις λειτουργίες της εφαρμογής , χωρίς να εμβαθύνουν ,να επεξηγούν ή να δίνουν αναλυτικά παραδείγματα. Τέτοιου είδους βοηθήματα, δύναται να χρησιμοποιηθούν μόνο ως υπενθυμίσεις προς τον “έμπειρο” χρήστη του πακέτου και όχι στον αρχάριο . Η πολιτική αυτή , πιθανότατα οφείλεται στο ότι με αυτόν τον τρόπο οι κατασκευάστριες εταιρίες αυτών των πακέτων , ελπίζουν ότι θα αποκομίσουν επιπλέον οικονομικά οφέλη από την πώληση βιβλίων που καλύπτουν αυτό το κενό. Συνεπώς στις περιπτώσεις που πραγματικά πρόκειται για ένα πολύπλοκο εκπαιδευτικό πακέτο , συχνά κρίνεται απαραίτητη η αγο ρά των βιβλίων αυτών είτε από την ίδια την εταιρεία που το παρήγαγε είτε από άλλους εκδοτικούς οίκους που συχνά κυκλοφορούν βιβλία – οδηγούς για γνωστά πακέτα λογισμικού.

Όσον αφορά τις άλλες ιδιότητες που θα πρέπει να έχουν τα έντυπα της τεκμηρίωσης ενός multimedia εκπαιδευτικού πακέτου, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι επιβάλλεται να περιέχει γραπτώς τις απαιτήσεις τόσο ως προς το λογισμικό (Software) όσο και ως προς τον μηχανικό εξοπλισμό των μηχανημάτων στα οποία θα εγκατασταθεί.Έτσι τα άτομα που θα εγκαταστήσουν (install) την εφαρμογή αυτή , θα γνωρίζουν σε ποιούς από τους υπάρχον τες σταθμούς εργασίας , δύναται αυτή να εκτελεστεί κανονικά και χωρίς προβλήματα.

Επίσης τα εγχειρήδια αυτά, θα πρέπει ξεκάθαρα και με απλή ορολογία, να δίνουν οδηγίες για το πως μπορεί η εκπαιδευτική εφαρμογή αυτή, να χρησιμοποιηθεί, τόσο από τους διδασκόμενους, όσο και από τους διδάσκοντες. Έτσι ο εκπαιδευτής, θα είναι σε θέση να καταννοήσει ποιά θα είναι η θέση του κατά την πραγματοποίηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, όσο και να εξηγήσει στους μαθητές του, ποιός θα είναι ο δικός τους αντικειμενικός σκοπός κατά την διάρκεια της χρήσης της εφαρμογής, καθώς και τι θα αποκομίσουν από αυτήν.

¶λλο στοιχείο που θεωρείται παράγοντας αξιολόγησης μιας εκπαιδευτικής εφαρμογής, είναι το αν υπάρχει σαφής ένδειξη / απόδειξη, ότι το υπό εξέταση λογισμικό είναι δοκιμασμένο και δεν εμπεριέχει λάθη που οφείλονται στον σχεδιασμό του. Πράγματι, αν ένα πακέτο που ακόμα περιέχει bugs (λάθη) ,δοθεί προς χρήση για κάποιον σχετικό εκπαιδευτικό σκοπό, τότε είναι υπαρκτός ο κίνδυνος οι χρήστες του να αντιμετωπίζουν συνεχώς προβλήματα κατά την χρήση του, με αποτέλεσμα να χάσουν την εμπιστοσύνη τους σε αυτόν τρόπο διδασκαλίας, αποκτώντας παράλληλα μια αρνητική προδιάθεση προς οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια που γίνει, για διδασκαλία τους με την χρήση multimedia πακέτων. Συνεπώς θεωρείται σημαντική η ύπαρξη μιας τέτοιας επιβεβαίωσης της σωστής λειτουργίας των προγραμμάτων. Παρόλα αυτά, καθώς κανείς δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί ότι κάποιο προϊόν λογισμικού είναι χωρίς λάθη (error free), οι εταιρείες παραγωγής λογισμικού, συγκεντρώνουν τα παράπονα των πελατών τους, τα επεξεργάζονται και στην συνέχεια παράγουν διορθωτικές εκδόσεις (Patches) που αντιμετωπίζουν ορισμένα εξ’ αυτών.

Τέλος σημαντική κατά την αξιολόγηση τέτοιων εφρομογών, κρίνεται η παρουσία μέσα στο ίδιο το πρόγραμμα, περιηγήσεων (tutorials guides) ή ενσωματομένης βοήθειας (on line help). Με τις περιηγήσεις, οι χρήστες του εκπαιδευτικού πακέτου, θα είναι σε θέση να αποκτούν μια παραστατική εικόνα των λειτουργιών που υποστηρίζει, βλέποντας ταυτόχρονα με ποια ακολουθία ενεργειών αυτές υλοποιούνται. Με την ενσωματωμένη βοήθε ια, οι χρήστες μπορούν άμεσα να έχουν πρόσβαση στα θέματα βοήθειας, προκειμένου να καταλάβουν πως γίνονται ορισμένες λειτουργίες, και χωρίς να χρειάζεται να προστρέξουν στο έντυπο εγχειρήδιο της βοήθειας. Οι σημερινές multimedia εκπαιδευτικές εφαρμογές, συνήθως περιέχουν στο σύνολό τους ενσωματωμένη βοήθεια (on line Help), ενώ περιηγήσεις (guides – tutorials) περιέχονται σπανιότερα και μόνο σε προιόντα των μεγάλων εταιρειών του χώρου.